Trafik kazaları sadece aracın fiziki hasarıyla değil, aynı zamanda aracın serviste kaldığı süre boyunca sahibinin ulaşım imkanlarından mahrum kalmasıyla da ekonomik bir kayıp yaratır. Araç mahrumiyet bedeli (veya araçtan yoksun kalma tazminatı), bu süreçte yaşanan mağduriyeti telafi etmeyi amaçlayan hukuki bir haktır.
Bu rehberde, ikame araç bedeli olarak da bilinen bu tazminat türünün kapsamını, hesaplanma yöntemlerini ve başvuru şartlarını profesyonel bir bakış açısıyla ele alıyoruz.
Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir?
Araç mahrumiyet bedeli, hasar gören taşıtın onarım süresi boyunca kullanılamamasından doğan ekonomik kaybın tazminidir. Türk Borçlar Kanunu’nun "haksız fiil sorumluluğu" ilkesine dayanan bu hak, mağdurun ulaşım konforunun kısıtlanmasını ve bu süreçteki ikame ulaşım maliyetlerini karşılar.
Önemli Not: Bu tazminatın talep edilebilmesi için aracın onarılabilir durumda olması ve makul bir tamir süresinin bulunması gerekir.
Araçtan Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Tazminat miktarı belirlenirken, aracın fiilen serviste kaldığı gün sayısından ziyade, hasarın boyutuna göre teknik olarak belirlenen "makul onarım süresi" esas alınır.
Hesaplama şu formül üzerinden gerçekleştirilir:
Tazminat Tutarı = (Makul Onarım Süresi) x (Eşdeğer Aracın Günlük Kira Bedeli)
Günlük Kira Bedeli: Aracın marka, model ve segmentine uygun bir taşıtın piyasadaki rayiç kiralama bedelidir.
Gider Tasarrufu: Hesaplama sırasında, aracın kullanılmadığı sürede tasarruf edilen yakıt ve bakım gibi olağan giderler toplam tutardan düşülebilir.
Bu Bedeli Sigorta Şirketi Öder mi?
En çok karıştırılan konulardan biri budur: Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS), araç mahrumiyet bedelini karşılamaz. Trafik sigortası sadece doğrudan maddi hasarları ve bedeni zararları kapsar. Araçtan mahrum kalma ise "dolaylı zarar" olarak kabul edilir.
Tazminatın Sorumluları:
Kazaya kusuruyla sebebiyet veren sürücü,
Aracın işleteni,
Aracın resmi maliki (sahibi).
Bu kişiler, doğan zarardan müteselsilen (zincirleme) sorumludur. Ancak, kişisel kasko poliçenizde "ikame araç" klozunuz varsa, poliçe limitleriniz dahilinde sigortanızdan geçici araç desteği alabilirsiniz.
Tazminat Talebi İçin Gerekli Şartlar ve Belgeler
Hak kaybı yaşamamak için aşağıdaki şartların sağlanması ve belgelerin eksiksiz sunulması kritiktir:
Temel Şartlar:
Kazada %100 kusurlu olmamak.
Aracın ticari bir kazanç kaybına değil, şahsi kullanım mahrumiyetine konu olması.
Kaza tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde başvuruda bulunmak.
Gerekli Belgeler:
Kaza Tespit Tutanağı.
Aracın servise giriş ve çıkış tarihlerini gösteren resmi belgeler.
Hasar fotoğrafları ve ekspertiz raporu.
Ruhsat ve ehliyet fotokopisi.
Yargıtay İçtihatları ve Mağdur Hakları
Yargıtay kararlarına göre, mağdurun bu tazminatı alabilmesi için fiilen araç kiralamış olma zorunluluğu yoktur. Aracın kullanım hakkından mahrum kalınmış olması, tazminata hükmedilmesi için yeterli bir sebeptir. Hakim, somut olayın özelliklerine ve bilirkişi raporlarına dayanarak makul bir bedel belirleme yetkisine sahip